Бөлүмдөр
Шаршемби, 21-август
Жалал-Абад облусуБазар-Коргон району 15.09.2015 16:32

Айыл турмушу: Түшүм алуу эки эсе азайган Арстанбап жаңгак токоюндагы абал (фото)

Turmush -  Жалал-Абад облусунун Базар-Коргон районундагы Арстанбап жаңгак токоюн сактап калуу үчүн, калыбына келтирүү иштери жүрүүдө. Базар-Коргон районунун Арстанбап жаңгак токою кылымдар бою дүйнөдө өзгөчө сейрек кездешүүчү токойлордун катарын толуктап келет. Учурда ал жерде жашаган адамдар жаңгак токоюн кыйып, токойдун көпчүлүк бөлүктөрүнө турак жай салып отурукташып алышкан.

Turmush басылмасынын кабарчысына маалым болгондой, жергиликтүү жашоочулар мал чарба, дыйканчылык жана токойдогу отундарды сатуу менен күн өткөрүүдө. Бүгүнкү күндө токой чарбанын алсыздыгынан элдер малдарын токойдун арасында багып, жер-жемиштерин да өстүрүүгө өткөн.

Ага кошо Арстанбап айылынын 13 миң калкы токой арасында жашаса, алардын 400ү баскынчылык жол менен токой арасында отурукташып келет.

Буга чейин Арстанбап жаңгак токойунан 12,5 миң тонна түшүм алынса, былтыркы жылы 6 миң тонна гана түшүм алынган. Быйылкы жылы жаңгак түшүмү жок. Акыркы жылдары токойдун абалы начарлап, жаңгак алынбай калган учурлар катталууда. Андан сырткары кылымдар бою өсүп келе жаткан бул токойлор табияттан өзүн-өзү калыбына келтире албай, куурап калуу коркунучунда.

Коомдук экологиялык бирикмесинин токой чарбасы боюнча адиси Закирходжа Сарымсаковдун билдирген маалыматына таянсак, учурда Германиянын GIZ компаниясы Арстанбап токой чабасында 1,5 жылдан бери иш жүргүзүп келет. Учурда аталган уюм 4 багытта иш алып барууда. Алар токойду калыбына келтирүү үчүн плантация жасоо, жайыттарды калыбына келтирүү, өсүмдүктөрдү сактап калуу менен аларды сатып жашоо тиричиликтерине керектеп, жергиликтүүлөрдүн экономикасын көтөрүү, жайыт жерлерге өсүмдүктөрдү өстүрүп, жаңгактан башка өсүмдүктөрдү пайдаланууга үйрөтүү болуп саналат.

Андан тышкары токойду жакшыртууда питомниктерди көбөйтүп, күндөн электр энергиясын алуучу аппаратар алынган. Ал аппараттар жаңгак кургатуу кызматын аткарат. Мындан тышкары токойду калыбына келтирүү үчүн көчөттөрдүн уруктарын атайын өстүрүүчү жайларда өстүрүүдө. Бул өстүрүлүп жаткан уруктар күз айларына башка жайларга отургузууга болот. Урукту өстүрүүнүн эң эле пайдалуусу жаңыдан токой чарбасын өнүктүрүүгө чоң салымын кошот.

Мындан тышкары атайын өсүмдүктөрдү өстүрүүчү жайларда жаңгак, бадам, карагай, жана башка өсүмдүктөр өстүрүлүүдө. Ал эми жаңгактын 1 кг базарларда 50 сомдон 150 сомго чейин сатылса, жаңгактын данеги 250 сомдон 400 сомго чейин бааланып, Арстанбап айылынын кирешесине өтө чоң пайда келтирип турат.

Маалыматтарга ылайык, Арстанбап аймагындагы жаңгак токой 47 миң гектарды ээлейт. Ал эми Арстанбап аймагынын жергиликтүү токой чарбасынын кызматкери Бахтияр Атахановдун айтымында, токойду караган кызматкерлер мурда мамлекет тарабынан берилген айлык акы жеткиликтүү болбой, токойду кыйып, сатуу менен жашагандар көп болгон. 

Бул макала Turmush басылмасынын интеллектуалдык жана автордук менчиги болуп саналат. Материалды сайттан көчүрүп алуу редакциянын жазма уруксаты менен гана мүмкүн.
Пикирлер
Для добавления комментария необходимо быть нашим подписчиком
×